en تبیین فرایند حمایت اجتماعی درک شده در بیماران دچار نارسایی پرستاری Nursing پژوهشي Research   تبیین فرایند حمایت اجتماعی درک شده در بیماران دچار نارسایی مزمن کلیه تحت همودیالیز: یک مطالعه کیفی  نادر آقاخانی[1]، فرخنده شریف[2]*، زهرا ملازم[3]، حسین حبیب‌زاده[4]  تاریخ دریافت 24/02/1393 تاریخ پذیرش 25/04/1392  چکیده  پیش‌زمینه و هدف: یکی از پیش‌بینی کننده‌های سلامت روان، حمایت اجتماعی درک شده است که مفهوم آن به ارزیابی شناختی فرد از محیطش و سطح اطمینان فرد به اینکه در صورت لزوم کمک و حمایت در دسترس خواهد بود متمرکز و مفهومی مهم در بیماری‌های مزمنی چون نارسایی مزمن کلیوی منجر به همودیالیز است، با توجه به اینکه مطالعات چندانی در زمینه این مفهوم در افراد همودیالیزی در ایران انجام نشده است؛ بنابراین ادراک این مسئله بر اساس تجارب کسانی که مدتی تحت درمان با همودیالیز قرار داشته‌اند، می‌تواند به متصدیان بهداشت و درمان ازجمله پرستاران در تمامی سطوح بهداشتی، درمانی و بازتوانی در ارائه خدمات هدفمند و با کیفیت بهتر یاری نماید. هدف از این مطالعه تبیین فرایند حمایت اجتماعی درک شده در بیماران همودیالیزی است.  مواد و روش‌ها: این مطالعه یک پژوهش کیفی از نوع نظریه پایه است که 32 نفر از مشارکت‌کنندگان بر اساس نمونه‌گیری هدفمند از بین افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی تحت درمان با همودیالیز، اعضای خانواده و پزشکان، پرستاران و مسئولینی که در انجام حمایت اجتماعی برای بیماران نقش داشتند، مورد مطالعه قرار گرفتند. مصاحبه‌های فردی به مدت‌زمان 65-20 دقیقه و در دفعات 3-1 بار برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شده است. مکالمات مشارکت‌کنندگان ضبط و کلمه به کلمه بر روی کاغذ پیاده شده و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها به روش تحلیل محتوای کیفی انجام گرفته است.  یافته‌ها: پنج طبقه مربوط به حمایت اجتماعی درک شده در بیماران همودیالیزی از مفاهیم استخراج شد: 1- تهدیدات درک شده ناشی از مشکلات ناشی از همودیالیز 2- جستجو برای حمایت اجتماعی 3- حمایت اجتماعی در دسترس 4-اعتقادات و ارزش‌ها 5- دستیابی به حمایت درک شده بر مبنای پذیرش واقعیات موجود.  بحث و نتیجه‌گیری: شناسایی عوامل مؤثر بر حمایت اجتماعی و روند دستیابی به آن می‌تواند به اصلاح باورهای غلط و کمک‌های مؤثر و دادن اطلاعات و آموزش‌های مناسب به مددجویان و خانواده آنان منجر و باعث توانمندسازی بیماران و همراهان و مشارکت مؤثرترشان در کاهش مشکلات ناشی از ماهیت بیماری و عوارض ناشی از آن شود. این کار، نیازمند همراهی مددجویان و تمامی افرادی است که به نحوی در رابطه اجتماعی و درمانی با آنان قرار می‌گیرند.  کلیدواژه‌ها: حمایت اجتماعی درک شده، همودیالیز، مطالعه کیفی  مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دوره دوازدهم، شماره ششم، پی‌درپی 59، شهریور 1393، ص 419-409  آدرس مکاتبه: دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تلفن:6474250-0711  Email:fsharif@gmail.com     [1] دکترای پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه       [2] دکترای پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز (نویسنده مسئول)       [3] دکترای پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز       [4] دکترای پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه         A QUALITATIVE STUDY OF HEMODIALYSIS PATIENTS’ EXPERIENCE OF PERCEIVED PERSONAL SOCIAL SUPPORT  Aghakhani N[1], Sharif F [2]*, Molazem Z[3], Habibzadeh H[4]  Received: 14 May , 2014 Accepted:16 Jul , 2014   Abstract  Background & Aims: Chronic renal failure disease is considered as one of the highest causes for mortality rate in Iran that affects on physical, psychological and social health aspects of patients. Various treatments like hemodialysis prolong the life of these patients, but they must tolerate many complications in many aspects. Due to the interactional and cultural nature, social support sounds to be vital and necessary to be investigated in patients.  The aim of this study was to highlight perceived personal social support in hemodialysis wards as experienced by patients with chronic renal failure.  Materials & Methods: A grounded theory approach was used in this qualitative research. Key informants were 22 patients who were treated by hemodialysis. Three nurses, 4 general practitioners, a specialist and two family members participated in the study, and they were interviewed from April to September 2012. Interviews were guided to unveil the perception of the drastic changes in their existence, needs for social support for the disease complications, and hemodialysis as a treatment process. Purposive sampling was done up to data saturation. Data analysis was done based on Strauss and Corbin method. Constant comparison analysis was done until data saturation. Results: The research results appeared in 3 steps. In the first step, five main themes from 993 first codes were explored based on the meaning of general themes including “threats caused by disease and hemodialysis ", “searching for a social support", “attained social support”, “subjective values and beliefs”, and " acquired social support".  Conclusion: The qualitative research completed our knowledge about patients’ needs and problems for social support. This issue reveals many problems for supporting the patients that are experienced by health team members, family members and social organizations. The findings reveals that individual experiences must be considered if social support should be done, and if health providers and policy makers consider these items in health facilities.  Key words: hemodialysis, experiences, perceived, personal, social support, qualitative study, Iran.  Address: Community Based Psychiatric Care Research Center, Faculty of Nursing and Midwifery, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran. PO Box: 71345-1359.  Tel: (+98)7116474250  Email: fsharif@gmail.com     [1] Ph.D, Assistant Professor, Department of Nursing Faculty of Nursing and Midwifery, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran.       [2] Professor, Community Based Psychiatric Care Research Center, Department of Mental Health Nursing, Faculty of Nursing and Midwifery, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran.       [3] Assistant Professor, Department of Nursing Faculty of Nursing and Midwifery, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran.       [4] Assistant Professor, Department of Nursing Faculty of Nursing and Midwifery, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran.       حمایت اجتماعی درک شده, همودیالیز, مطالعه کیفی hemodialysis, experiences, perceived, personal, social support, qualitative study, Iran. 409 419 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-86-5&slc_lang=en&sid=1 nader Aghakhani نادر آقاخانی 100319475328460015461 100319475328460015461 No Department of Nursing Faculty of Nursing and Midwifery, Urmia University of Medical Sciences دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه farkhondeh Sharif فرخنده شریف fsharif@sums.ac.ir 100319475328460015462 100319475328460015462 Yes Department of Nursing Faculty of Nursing and Midwifery, Shiraz University of Medical Sciences دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز zahra Molazem زهرا ملازم 100319475328460015463 100319475328460015463 No Department of Nursing Faculty of Nursing and Midwifery, Shiraz University of Medical Sciences دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز hossein habibzadeh حسین حبیب زاده 100319475328460015464 100319475328460015464 No Department of Nursing Faculty of Nursing and Midwifery, Urmia University of Medical Sciences دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه