en خودکارآمدی در نوجوانان و پیشگویی کننده‌های فردی - اجتماعی آن پرستاری Nursing پژوهشي Research     تاریخ دریافت 28/10/1392 تاریخ پذیرش 28/12/1392      چکیده   پیش زمینه و هدف: امروزه اعتقاد بر این است که افراد برای اینکه بتوانند در تغییر رفتار و ارتقای سلامت خود موفق باشند، باید خودشان را در غلبه بر موانعی که ممکن است برای تغییر رفتار وجود داشته باشد، کارآمد ببینند. با توجه به نقش موثر خودکارآمدی در ارتقای سلامت و اهمیت دوره‌ی نوجوانی در زندگی، این مطالعه با هدف تعیین وضعیت خودکارآمدی و عوامل موثر بر آن در نوجوانان دختر و پسر 14 تا 18 سال شهرستان سنندج انجام شده است.   مواد و روش‌ها: این مطالعه روی 1524 نفر از نوجوانان 14-18 سال (760 پسر و 764 دختر) مشغول به تحصیل در مدارس دولتی و نیمه دولتی و غیرانتفاعی شهرستان سنندج انجام گرفت. روش نمونه گیری از نوع تصادفی بود . پرسشنامه‌های مورد استفاده، پرسشنامه‌ی خودکارآمدی عمومی Sherer و پرسشنامه‌ی مشخصات جمعیتی- اجتماعی بود که پس از گرفتن رضایت کتبی از نوجوانان به روش خودتکمیلی، تکمیل شدند. نسخه‌ی فارسی پرسشنامه‌ی خودکارآمدی در ایران توسط بختیاری براتی ارائه شد که برای روایی سازه آزمون همبستگی آن را با مقیاس عزت نفس برابر 61/0، و ضریب آلفای کرونباخ آن را برابر 80/0 گزارش کرده است. از روش تحلیل رگرسیون خطی چند متغیره برای تعیین پیشگویی کننده‌های فردی- اجتماعی خودکارآمدی استفاده گردید.   یافته‌ها: میانگین (انحراف معیار) نمره‌ی خودکارآمدی در نوجوانان 60/3 (59/0)، از محدوده نمره قابل کسب 5-1 بود. بین نمره‌ی خودکارآمدی با متغیرهای جنسیت، ابتلا فعلی به بیماری، مصرف دارو، مقطع تحصیلی، رشته‌ی تحصیلی، شغل پدر و میزان درآمد خانوار ارتباط آماری معنی‌داری وجود داشت و این متغیرها مسئول 3درصد از واریانس ایجاد شده در نمره خودکارآمدی نوجوانان بودند.   بحث و نتیجه‌گیری: طبق نتایج، خودکارآمدی در نوجوانان این مطالعه متوسط روبه بالا است که با توجه به تأثیر مهم خودکارآمدی بر انجام رفتارهای ارتقا دهنده‌ی سلامت و کاهش انجام رفتارهای پرخطر، نیاز است راهکارهایی برای افزایش میزان خودکارآمدی نوجوانان ارائه گردد.    Received: 18 Jan , 2014 Accepted: 19 Mar , 2014  Abstract   Background & aims: It is believed that to be successful in behavior changes and health promotion, individuals need to find themselves efficient to overcome possible barriers of behavior change. Considering the important role of self-efficacy in health promotion and importance of adolescence period in the lifetime, this study aimed to determine the self-efficacy status and its effective factors in adolescents aged 14 to 18 years in Sanandaj.   Materials & Methods: This study was conducted on 1,500 adolescents aged 14-18 years (750 boys and 750 girls) enrolled in public, semi-public and private schools in Sanandaj. The random sampling method was used. We used the Sherer general self-efficacy scale and socio-demographic questionnaire. Multiple linear regression analysis was used to determine socio-demographic predictors of self-efficacy.   Results: The mean (standard deviation) score of self-efficacy was 3.60 (0.59) of the possible range score of 1-5. There was significant correlation between self-efficacy and variables of current suffering from disease, continuous drug use, course of study, field of study, father&#39s job and household income level. This variables accounted for 3% of the variance in adolescents&#39 self-efficacy score.   Conclusion : Based on the findings of this study, the self-efficacy score was average upward. With attention to significant impact of the self-efficacy on health promoting behaviors and reduction of risky behaviors, it is necessary to offer strategies to increase adolescent self-efficacy.   خودکارآمدی, نوجوانان, مشخصات جمعیتی Self-efficacy, Adolescent, Population Characteristics 153 165 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-817-2&slc_lang=en&sid=1 M. Mirghaforvand مژگان میرغفوروند 100319475328460015804 100319475328460015804 No Tabriz University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تبریز S. Mohmmad Alizadeh Charanabi سکینه محمد علیزاده چرندابی 100319475328460015805 100319475328460015805 No Tabriz University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تبریز N. Tavananezhad نیکتا توانانژاد 100319475328460015806 100319475328460015806 Yes Tabriz University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تبریز M. Karkhaneh مهسا کارخانه 100319475328460015807 100319475328460015807 No Tabriz University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تبریز