en تجربه زندگی با آسیب سوختگی: یک مطالعه کیفی پرستاری Nursing کیفی Qualitative   تجربه زندگی با آسیب سوختگی: یک مطالعه کیفی     وحید زمان‌زاده [1] ، لیلا ولیزاده [2] ، مژگان لطفی [3] *، فریدون صالحی [4]     تاریخ دریافت 03/11/1393 تاریخ پذیرش 18/01/1394     چکیده   پیش‌زمینه و هدف: به دلیل چندبعدی بودن و وسعت دامنه اثرات مخرب سوختگی بر زندگی مبتلایان، تجربه زندگی پس از سوختگی عموماً انفرادی و ارتباط نزدیکی با بافت فرهنگی و مذهبی آن‌ها دارد. لذا این مطالعه باهدف بررسی تجارب بیماران سوختگی در گذر از حادثه تا بازگشت به جامعه ؛ جهت برنامه‌ریزی‌های مراقبتی -توان‌بخشی منطبق با بستر موجود و نیاز جامعه ایران صورت گرفت.   مواد و روش کار: مطالعه حاضر یک تحقیق کیفی است که با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه‌های عمیق و بدون ساختار انجام‌شده با 15 فرد نجات‌یافته از سوختگی انجام گرفت.   یافته‌ها: بر اساس عناصر موجود در مفاهیم متن، تشکیل کدها، دسته‌ها و زیر طبقات؛ سه‌طبقه الف) تهدید، ب) آشفتگی و ج) عوامل بیرونی، درونی و بین فردی مؤثر به‌عنوان عصاره تجربه مشارکت‌کنندگان تشکیل یافتند. خطر مرگ، اختلال در روند زندگی، تعارض معنوی ، مشغله روحی - روانی ، تنهایی و جدایی و تغییر در تصور از خود زیر طبقات «تهدید» بود. طبقه «آشفتگی» نیز بر اساس زیر طبقات درد و عذاب، رنج و ناراحتی، رفتار تهاجمی و تغییر در باورهای خود از خویش شکل گرفت. طبقه عوامل بیرونی، درونی و بین فردی مؤثر نیز شامل زیر طبقات: اعتقادات و باورها، آرزوها و تمایلات، انگیزه‌ها، نگرش، ویژگی‌های دموگرافیک، ویژگی‌های شخصیتی، تصور از خود، عواطف و هیجانات، تعامل، آگاهی، فرهنگ و بالاخره بعد زمان و مکان بود. تجربه مبتلایان به سوختگی از تهدید و آشفتگی در گذر از حادثه تا بازگشت به جامعه ازنظر زمانی و مکانی روندی خطی داشت که با تهدید جسمی و آشفتگی حسی و درد در مدت بستری آغازمی شد؛ با تهدید روحی، روانی، معنوی و آشفتگی در تصور از خود در جریان زندگی تداوم می‌یافت و به تهدید اجتماعی و آشفتگی‌های رفتاری و تغییر در باورهای خود از خویش در بازگشت به جامعه ختم می‌گردید.   بحث و نتیجه‌گیری: درک عمیق این دو مفهوم به ارائه‌کنندگان خدمات سلامتی کمک خواهد کرد علاوه بر مشکلات جسمی، مشکلات ذهنی و اجتماعی که هر فرد تجربه می‌کند را در برنامه‌ریزی‌های مراقبتی و توان‌بخشی مدنظر قرار دهند.   کلیدواژه‌ها: سوختگی، نجات‌یافتگان، تجارب زنده، تحقیق کیفی     مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دوره سیزدهم، شماره دوم، پی‌درپی 67، اردیبهشت 1394، ص 135-124     آدرس مکاتبه: گروه داخلی جراحی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تلفن:09144130632   Email: Mojgan.lotfi@yahoo.com   [1] دانشیار گروه پرستاری داخلی جراحی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز   [2] دانشیار گروه پرستاری کودکان دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز   [3] استادیار گروه پرستاری داخلی جراحی، گروه داخلی جراحی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز (نویسنده مسئول)   [4] دانشیار گروه جراحی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز   Life experience with burn injuries: A qualitative study     Zamanzadeh V [1] ,Valizadeh L [2] , Lotfi M [3] *, Salehi F [4]     Received: 23 Jan , 2015 Accepted: 7 Apr , 2015   Abstract  Background & Aim: Due to multifunctional and wide range of burning diverse effects on burned patients, life experience after burn is considered as an individual experience, and it has a close relationship with their cultural and religious context. This study was done to assess burn patient’s experiences during accident till returning back to the society in order to improve rehabilitation-caring plan to match with the existing context and Iranian social needs. Materials & Methods: This is a qualitative study which is done using qualitative content analysis and unstructured deep interviews with 15 participants who had burn experience. Results: Based on the existing elements in the context, three categories is extracted: (A) Threat. (B) Disturbance. (C) External, internal and interpersonal factors as the essence of participants’ experiences. ‘Threat’ was formed based on the risk of death, life procedures disorder, spiritual conflict, mental disorder, feeling loneliness and isolation, and changing of the self-image. ‘Disturbance’ was formed based on pain, suffering and enduring violent behaviors and changes in self-confidence. ‘External, internal and inter personal factors’ was formed based on beliefs and values, wishes and tendencies, motivation, attitudes, demographic characteristics, personal properties, personal beliefs, affection and emotion, interactions , awareness, culture and finally being in a time and place frame. Conclusion: Deep conception of these two concepts will help to health care providers to undertake mental and social problems beside physical problems in considering rehabilitation and caring plans. Key words: Burn-survivors-live experience-qualitative research   Address: Tabriz University of Medical sciences, Nursing and Midwifery faculty  Tel: (+98):0413-4799946  Email: Mojgan.lotfi@yahoo.com  [1] Associated Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences  [2] Associated Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences   [3] Assisstant Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences (Corresponding author)  [4] Associated Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences سوختگی, نجات‌یافتگان, تجارب زنده, تحقیق کیفی Burn-survivors-live experience-qualitative research 124 135 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1282-1&slc_lang=en&sid=1 Vahid Zamanzadeh وحید زمان زاده zamanzadeh@tbzmed.ac.ir 100319475328460011519 100319475328460011519 No Associated Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences دانشیار گروه پرستاری داخلی جراحی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز Lila Valizadeh لیلا ولیزاده Valizadehl@tbzmed.ac.ir 100319475328460011520 100319475328460011520 No Associated Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences دانشیار گروه پرستاری کودکان دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز Mojgan Lotfi مژگان لطفی mojgan.lotfi@yahoo.com 100319475328460011521 100319475328460011521 Yes Assisstant Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences (Corresponding author) استادیار گروه پرستاری داخلی جراحی، گروه داخلی جراحی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز (نویسنده مسئول) feridoon Salehi فریدون صالحی salehi@tbzmed.ac.ir 100319475328460011522 100319475328460011522 No Associated Professor, Nursing & Midwifery Faculty, Tabriz University of Medical Sciences دانشیار گروه جراحی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز