en ارزیابی شهرستان‌های استان آذربایجان غربی در زمینه بهره‌مندی از شاخص‌های توسعه خدمات بهداشتی و درمانی پرستاری Nursing پژوهشي Research   ارزیابی شهرستان‌های استان آذربایجان غربی در زمینه بهره‌مندی از شاخص‌های توسعه خدمات بهداشتی و درمانی     سیدمیثم موسوی [1] ، مینا انجم شعاع [2] *، قاسم رجبی واسوکلایی [3] ، [4] ، محمد عزتی اثر1، رامین وره‌زردی [5]   تاریخ دریافت 15/11/1393 تاریخ پذیرش 30/02/1394   چکیده   پیش‌زمینه و هدف: عدالت در توزیع امکانات و خدمات سلامت باهدف ارتقاء دسترسی و بهره‌مندی از خدمات بهداشت و درمان برای آحاد جامعه، صورت می‌گیرد. هدف از پژوهش حاضر، تحلیلی بر بهره‌مندی از شاخص‌های توسعه خدمات بهداشتی و درمانی در شهرستان‌های استان آذربایجان غربی بود.   مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر توصیفی - تحلیلی است و شهرستان‌های استان آذربایجان غربی جامعه آماری پژوهش را شامل می‌شوند که بر اساس 15 شاخص رتبه‌بندی شده‌اند. داده‌ها به روش کتابخانه‌ای و از طریق مرکز آمار ایران جمع‌آوری شده است. شاخص‌های موردمطالعه با استفاده از مدل آنتروپی شانون وزن‌دهی شده و سپس با بهره‌گیری از سه روش امتیاز استانداردشده، تاکسونومی عددی و تاپسیس ( TOPSIS )، به ارزیابی هر یک از شهرستان‌ها ازنظر میزان برخورداری از امکانات و خدمات پرداخته شد.   یافته‌ها: نتایج حاکی از آن است که شاخص‌های توسعه خدمات بهداشتی و درمانی در استان آذربایجان غربی به‌صورت متوازن توزیع نشده و اختلاف فاحشی بین شهرستان‌ها ازنظر توسعه خدمات سلامت مشاهده گردید. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از فن آنتروپی شانون، شاخص نسبت تعداد مراکز بهداشتی درمانی روستایی به ازای هر هزار نفر جمعیت به‌عنوان مهم‌ترین و شاخص نسبت تعداد آزمایشگاه به ازای هر هزار نفر جمعیت به‌عنوان کم‌اهمیت‌ترین شاخص معرفی گردید. بر اساس یافته‌های روش ترکیبی کپ لند نیز شهرستان‌های ارومیه و پیرانشهر به ترتیب برخوردارترین و محروم‌ترین شهرستان‌های استان آذربایجان غربی ازنظر شاخص‌های موردبررسی تشخیص داده شدند.   نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش، اختلاف زیادی بین شهرستان‌های استان آذربایجان غربی ازنظر بهره‌مندی از امکانات و خدمات سلامت وجود دارد؛ لذا به سیاست‌گذاران پیشنهاد می‌شود به‌منظور توزیع عادلانه امکانات و خدمات سلامت در برنامه‌ها، توجه ویژه‌ای در تخصیص منابع به مناطق محروم داشته باشند.   کلیدواژه‌ها: بهره‌مندی، شاخص‌های توسعه، بهداشتی و درمانی، آذربایجان غربی      مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دوره سیزدهم، شماره سوم، پی‌درپی 68، خرداد 1394، ص 245-234      آدرس مکاتبه: مرکز تحقیقات مدیریت ارائه خدمات سلامت، پژوهشکده آینده‌پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، ایران، تلفن: 03432263781   [1] گروه علوم مدیریت و اقتصاد بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.   [2] مرکز تحقیقات مدیریت ارائه خدمات سلامت، پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، ایران. (نویسنده مسئول)   [3] مرکز تحقیقات مدل سازی در سلامت، پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، ایران.   [4] گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.   [5] گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور ابهر، زنجان، ایران.   Assessment of West Azerbaijan Cities in terms of Accessing to Healthcare DEVELOPMENT Indices      Mousavi SM [1] * , Anjomshoa M [2] *, Rajabi Vasokolaei Gh [3] , [4] , Ezati Asar M1, Varehzardi R [5]      Received: 4 Feb, 2015 Accepted: 20 May, 2015   Abstract:   Background & Aims: Being fair in distribution of health care services is the main factor in accessing and enjoying the health services. The aim of this study was to examine the regional disparities in health care services in West Azerbaijan province.   Materials & Methods: This study was a descriptive analytical study which was carried out on different cities of West Azerbaijan province. Study sample included the towns of West Azerbaijan province, ranked based on 15 health indices. The indices were calculated using Shannon entropy. Finally, three methods (Standardized Score, Numerical Taxonomy, TOPSIS technique) were used to rank the cities of the West Azerbaijan in terms of accessing to health indices.   Results: The findings showed distinct regional disparities in health care services across West Azerbaijan province. Shannon entropy introduced the number of rural active health center per 1000 people as the most important indicator and the number of laboratory per 1000 people as the less important indicator. According to Copeland method, Urmia and Piranshahr cities were ranked as first and the last in terms of accessing to health care services respectively.   Conclusions: There are significant differences of healthcare service access in the cities of the West Azerbaijan province. Therefore, policy makers should consider resource allocation according to the access to health care indices.   Keywords: Access, Development Indices, Health care services, West Azerbaijan      Address: Health Services Management Research Center, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran   Tel: (+98) 3432263781   Email: anjomshoa.m@tak.iums.ac.ir   [1] Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.   [2] Health Services Management Research Center, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran (Corresponding author)   [3] Research Center for Modeling in Health, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran.   [4] Department of Health Care Management, School of Allied Medical Sciences, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.   [5] Department of Geology, School of Basic Sciences, Payame Noor University of Abhar-Zanjan, Zanjan, Iran. بهره‌مندی, شاخص‌های توسعه, بهداشتی و درمانی, آذربایجان غربی Access, Development Indices, Health care services, West Azerbaijan 234 245 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1377-1&slc_lang=en&sid=1 Seyyed Meysam Mousavi سید میثم موسوی 100319475328460015011 100319475328460015011 No Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه علوم مدیریت و اقتصاد بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Mina Anjomshoa مینا انجم شعاع anjomshoa.m@tak.iums.ac.ir 100319475328460015012 100319475328460015012 Yes Health Services Management Research Center, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran (Corresponding author) مرکز تحقیقات مدیریت ارائه خدمات سلامت، پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، ایران. (نویسنده مسئول) Ghasem Rajabi Vasokolaei قاسم رجبی واسوکلایی 100319475328460015013 100319475328460015013 No Research Center for Modeling in Health, Institute for Futures Studies in Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran;Department of Health Care Management, School of Allied Medical Sciences, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات مدل سازی در سلامت، پژوهشکده آینده پژوهی در سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، ایران، گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Mohamad Ezati Asar محمد عزتی اثر 100319475328460015014 100319475328460015014 No Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه علوم مدیریت و اقتصاد بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Ramin Varezardi رامین وره زردی 100319475328460015015 100319475328460015015 No Department of Geology, School of Basic Sciences, Payame Noor University of Abhar-Zanjan, Zanjan, Iran. گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور ابهر، زنجان، ایران.