en بررسی عوامل تسهیل‌کننده حقوق بیماران با تأکید بر منشور حقوق بیمار (مطالعه موردی نگرش پرستاران بیمارستان‌های دولتی شهر ارومیه) متفرقه Miscellaneous پژوهشي Research پیش‌زمینه و هدف: احترام به شأن و حقوق افراد جزء لاینفک خدمات درمانی بوده و ویژگی‌های ملیتی، نژادی، مذهبی، سن، جنس و حتی ویژگی‌های سیاسی یا اجتماعی بیماران دلیل موجهی بر برتری آن‌ها نسبت به یکدیگر نمی‌باشد. از طرفی موردی که می‌تواند بر ارتقاء و کیفیت سطح سلامتی همه افراد جامعه مؤثر باشد تدوین و رعایت منشور حقوق بیماران می‌باشد که در مورد امور بهداشتی و مراقبتی خود لازم دارند. در این تحقیق تلاش بر این بوده تا میزان رعایت حقوق بیماران ازنظر پرستاران، سپس عوامل تسهیل‌کننده حقوق بیمار تعیین گردد. مواد و روش‌ها: در این تحقیق از روش تلفیقی (از نوع کمی و کیفی) استفاده شده است. ابتدا با 30 نفر از پرستاران مصاحبه باز اکتشافی صورت گرفت و در مرحله بعد با استفاده از تکنیک پرسشنامه از یک نمونه 400 نفری پرستاران بیمارستان‌های دولتی شهر ارومیه در سال 1393 به جمع‌آوری اطلاعات پرداخته شد. سپس نتایج با استفاده از روش تحلیل عاملی مورد تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج به‌دست‌آمده از روش تحلیل عاملی این تحقیق نشان داد به ترتیب: وجود امکانات و تخصص کافی، افزایش پرسنل، کاهش بیماران (افزایش تعداد بیمارستان‌ها)، آگاهی بیمار از حقوق خود در تعامل با پرستاران، تخصیص زمان کافی برای مراقبت از بیمار، توانمند‌سازی سیستم اجرائی و مدیریتی، آشنایی بیمار با سیستم درمان، عدم به‌کارگیری نیروهای طرحی در درمان اصلی از عوامل اصلی تسهیل‌کننده‌های حقوق بیمار در بیمارستان‌های شهر ارومیه می‌باشند. این عوامل درمجموع توانسته‌اند 54/60 درصد از واریانس حقوق بیمار را تبیین کنند. ضمناً میزان رعایت حقوق بیمار ازنظر پرستاران دقیقاً به‌اندازه حد متوسط (5/62 درصد) است. نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق لزوم توجه بیشتر به بیمارستان‌های دولتی و عوامل تسهیل‌کننده حقوق بیماران را نمایان می‌سازد. Background & Aim: Respect for the dignity and rights of individuals is an integral part of health services, and features of nationality, race, religion, age, gender, and even political or social characteristics of patients cannot be determinant factors regarding their superiority over each other. On the other hand, the number of factor that can affect promotion and health quality level of all members of society are the development and correct treatment according to patients&#39 rights charter which is essential in their healthcare matters. The main aim of this study is to determine the level of respecting for the patients based on their exact rights by the nurses, as well as determining factors which facilitate their rights. Materials & Methods: Compilation method (quantitative and qualitative) has been conducted in this study. First, exploratory interview was performed on 30 nurses, then, data were gathered using a questionnaire from a sample of 400 nurses in public hospitals of Urmia in 2014. At last, the results were analyzed using factor analysis. Results: The results obtained from factor analysis of present study showed that  the existence of the facilities and expertise, increasing number of staffs, reducing in patients number (increasing the number of hospitals), patients&#39 awareness of their rights when interacting with nurses, allocating sufficient time for patient care, empowering administrative systems, patients&#39 familiarity with the treatment system, not using sub-forced in main treatment are the main factors facilitating patients&#39 rights in Urmia city hospitals. These factors can explain 54/60 % of the variance of patients&#39 rights. In addition, respecting the patients&#39 right by nurses exactly equals to average (62.50 %). Conclusion: Results of this study shows a need to pay more attention to governmental hospitals and facilitator factors for patients&#39 rights. حقوق بیماران, تحلیل عاملی, پرستاران Patients’ rights, Factor analysis, Nurses 692 701 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-983-2&slc_lang=en&sid=1 mehdi fattahi marangaloo مهدی فتاحی مرنگلو sosyal1981@gmail.com 100319475328460018123 100319475328460018123 Yes Urmia, Iran (Corresponding Author) دانشگاه پیام نور ارومیه، ارومیه، ایران (نویسنده مسئول) lida koohkalani لیدا کوهکلانی 100319475328460018124 100319475328460018124 No Urmia, Iran دانشگاه علوم پزشکی، ارومیه، ارومیه، ایران Hydeh Feyzipour هایده فیضی پور 100319475328460018125 100319475328460018125 No PhD student in psychology, University of Medical Sciences, Urmia, Iran دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Reza Mojarrab رضا مجرب قوشچی 100319475328460018126 100319475328460018126 No دانشگاه پیام نور ارومیه، ارومیه، ایران Fatemeh Rayi فاطمه راعی 100319475328460018127 100319475328460018127 No Urmia, Iran ارومیه، ایران Fatemeh Javidmanesh فاطمه جاوید منش 100319475328460018128 100319475328460018128 No Urmia, Iran ارومیه، ایران