en بررسی اثربخشی برنامه آموزشی مراقبت خانواده محور بر دانش مراقبت در منزل مراقبین بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی تحت همودیالیز پرستاری Nursing پژوهشي Research بررسی اثربخشی برنامه آموزشی مراقبت خانواده محور بر دانش مراقبت در منزل مراقبین بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی تحت همودیالیز تاریخ دریافت 15/11/1393 تاریخ پذیرش 20/02/1394 چکیده پیش‌زمینه و هدف: اعضای خانواده یکی از اجزای اساسی سیستم مراقبتی بیماران مبتلا به بیماری مزمن ازجمله نارسایی مزمن کلیوی می‌باشند. آموزش مراقبین و اعضای خانواده می‌تواند کیفیت زندگی بیمار را افزایش داده و از بستری مجدد بیماران پیشگیری نماید. با توجه به دانش و آگاهی کم مراقبین بیماران همودیالیزی در خصوص مراقبت از بیمار در منزل و اینکه مطالعات اندکی درباره خانواده و مراقبین بیمار انجام شده است، این مطالعه باهدف تعیین اثربخشی برنامه آموزشی خانواده محور بر دانش مراقبت در منزل مراقبین بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی تحت همودیالیز در بیمارستان‌های امام خمینی و طالقانی شهر ارومیه انجام شده است.  مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی می‌باشد. تعداد 120 نفر از مراقبین بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی تحت همودیالیز با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده از دو بیمارستان امام خمینی و طالقانی ارومیه انتخاب شدند و در 4 گروه مداخله به روش آموزش کلاسی، آموزش کتابچه‌ای، توأم کلاسی و کتابچه‌ای و گروه کنترل طبقه‌بندی شدند. ابتدا میزان دانش مراقبین با استفاده از پرسشنامه پژوهشگر ساخته اندازه‌گیری شد، سپس برنامه آموزشی مراقبت از بیمار همودیالیزی در منزل به مراقبین آموزش داده شد و پس از دو ماه مجدداً دانش مراقبین با استفاده از همان پرسشنامه ارزیابی شد. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی از طریق نرم‌افزار SPSS v16 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج حاصل از مطالعه نشان داد که میانگین نمرات نمونه‌های مطالعه در هر 4 بعد در هر چهار گروه قبل از مداخله تفاوت معنی‌داری ندارد. تفاضل میانگین نمرات نمونه‌های موردمطالعه نشان داد که دانش مراقبین گروه‌های مداخله در هر چهار بعد بعد از اجرای مداخله نسبت به گروه کنترل افزایش بیشتری یافته است و این افزایش در همه ابعاد بعد از انجام مداخله ازنظر آماری معنی‌دار بود (05/0P< ). همچنین تفاضل میانگین نمرات دانش کلی نمونه‎های موردمطالعه نشان داد که میانگین نمرات دانش کلی در بین همه گروه‌ها بعد از انجام مداخله افزایش یافته است که این افزایش کلی ازنظر آماری معنی‌دار بود (000/0P= ).  بحث و نتیجه‌گیری: با عنایت به نتایج پژوهش حاضر می‌توان این‌گونه نتیجه‌گیری کرد که آموزش مراقبت خانواده محور در ارتقاء دانش مراقبین بیماران همودیالیزی مؤثر واقع می‌گردد و مراقبت خانواده محور می‌تواند زمینه را جهت بهبود جسمی و روحی بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی فراهم کرده و راهگشای افزایش کیفیت زندگی بیماران باشد.  کلیدواژه‌ها: آموزش مراقبت خانواده محور، دانش، مراقب، نارسایی کلیوی، همودیالیز مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دوره سیزدهم، شماره پنجم، پی‌درپی 70، مردادماه 1394، ص 394-386 آدرس مکاتبه: دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، تلفن: 0443274961 Email: Saeed.saheli@yahoo.com ASSESSMENT THE EFFECT OF FAMILY CENTERED CARE EDUCATIONAL PROGRAM ON HOME CARE KNOWLEDGE AMONG CARE GIVERS OF PATIENTS WITH CHRONIC RENAL FAILURE UNDER HEMODIALYSIS Received: 4 Feb, 2015 Accepted: 10 May, 2015 Abstract Background & Aims: Family members are one of the essential components of care for patients with chronic diseases such as chronic renal failure. Training caregivers and family members can increase patients quality of life and prevent readmission of them. this study aimed to determine the effectiveness of family centered care educational programs on home care knowledge of caregivers of patients with chronic renal failure undergoing hemodialysis in urmia Imam Khomeini and Taleghani Hospitals. Materials & Methods: This study is a quasi-experimental study. Total of 120 caregivers of patients with chronic renal failure undergoing hemodialysis with simple random sampling in Taleghani and Imam Khomeini Hospital were chosen. And were classified to the four group including: class education, booklet education, booklet and class education and the control group. At first step caregivers knowledge was measured using a researcher made questionnaire, then home care program for caring hemodialysis patients was conducted for caregivers, and After two months caregivers knowledge was assessed using the same questionnaire. Collected data were analyzed using descriptive and analytical statistical procedures and by SPSS v16 software. Results: The results of the study showed that the mean scores in all dimensions in each group before the intervention was not significantly different. mean scores differences between the samples Showed that experimental groups caregivers Knowledge mean scores in all dimensions after the intervention was greater than control group. And this increase in all dimensions after the intervention was statistically significant. General knowledge scores differences samples Showed that General knowledge mean scores among all groups increased after the intervention. This increase in General knowledge was statistically significant (P=0/000). Conclusion: Considering the results of this study it can be concluded that family-centered care education is effective in promotion knowledge of hemodialysis patients caregivers. Family-centered care can improve the physical and psychological aspect of patients with renal failure and enhance the quality of life for patients. Key words: Family centered care education, knowledge, caregiver, chronic renal failure, hemodialysis Address: School of Nursing and Midwifery, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran Tel: (+98) 4432754961-4 Email: Saeed.saheli@yahoo.com  آموزش مراقبت خانواده محور, دانش, مراقب, نارسایی کلیوی, همودیالیز Family centered care education, knowledge, caregiver, chronic renal failure, hemodialysis 386 394 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1463-1&slc_lang=en&sid=1 abdollah khorami markani عبدالله خرمی مارکانی Khorami.abdolah@gmail.com 100319475328460012918 100319475328460012918 No 1Assistant professor, Faculty member of Urmia Medical Sciences University, Urmia, Iran استادیار، گروه پرستاری، مجتمع آموزش عالی سلامت خوی، دانشکاه علوم پزشکی ارومیه saeed saheli سعید ساحلی Saeed.saheli@yahoo.com 100319475328460012919 100319475328460012919 Yes MSc in Critical Care Nursing, School of Nursing and Midwifery, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran (Corresponding Author) کارشناس ارشد مراقبت‌های ویژه، دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه (نویسنده مسئول) shahriar sakhaei شهریار سخایی Shahriarsakhai@yahoo.com 100319475328460012920 100319475328460012920 No MSc, instructor faculty of Nursing, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran مربی، گروه پرستاری، مجتمع آموزش عالی سلامت خوی، دانشکاه علوم پزشکی ارومیه hamid reza khalkhali حمید رضا خلخالی Hamid_rekh@yahoo.com 100319475328460012921 100319475328460012921 No Associate Professor, Dept. of Biostatistics, School of Paramedic, Urmia University of Medical Sciences, Urmia,Iran استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت و پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه