en طراحی و ارزشیابی برنامه آموزشی کنترل استرس بر بهبود عملکرد بیماران مولتیپل اسکلروزیس مبتنی بر مدل بزنف پرستاری Nursing پژوهشي Research   طراحی و ارزشیابی برنامه آموزشی کنترل استرس بر بهبود عملکرد بیماران مولتیپل اسکلروزیس مبتنی بر مدل بزنف     فریده گل دوست [1] * ، دکتر فربد عبادی فردآذر [2] ، دکتر مهناز صلحی [3] ، فاطمه قورچیانی [4]     تاریخ دریافت 29/11/1390 تاریخ پذیرش 17/03/1391     چکیده   پیش زمینه و هدف: بیماری مولتیپل اسکلروزیس از بیماری‌های شایع سیستم عصبی مرکزی است که به علت آسیب غلاف میلین ایجاد می‌شود. استرس می‌تواند شدت بیماری را افزایش دهد و باعث بروز حمله در این بیماران شود، لذا کنترل و مدیریت استرس در این بیماران ضروری است تعیین بررسی تأثیر برنامه آموزشی بر اساس مدل بزنف در بهبود عملکرد بیماران مولتیپل اسکلروزیس در زمینه کنترل استرس می‌باشد.   مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی است. جامعه مورد بررسی 100 بیمار از بیماران ام اس با سن 50-15 سال از بیمارستان سینا و شریعتی تهران می‌باشد، که به طور تصادفی در دو گروه مورد و شاهد قرار گرفتند. اطلاعات با پرسشنامه محقق ساخته و تنظیم شده بر اساس مدل بزنف جمع آوری گردید. هر دو گروه قبل از انجام مداخله آموزشی، پرسشنامه را تکمیل کردند و بیماران گروه مورد 3 جلسه برنامه آموزشی در یافت کردند. یک ماه پس از مداخله آموزشی، هر دو گروه پرسشنامه را تکمیل کردند. در نهایت اطلاعات حاصل با استفاده از آزمون‌های آماری تی مستقل، کای دو و من ویتنی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.   یافته‌ها: آزمون تی مستقل نشان داد که قبل از مداخله دو گروه از نظر متغیرهای اجزای مدل بزنف (نگرش، نرم‌های انتزاعی، عوامل قادر کننده، عملکرد) تفاوت معنی‌دار ی با هم نداشتند (05/0 p> ). اما پس از مداخله آموزشی میانگین نمره‌ی مربوط به متغیرهای اجزای مدل بزنف در گروه مورد نسبت به شاهد افزایش معنی‌دار ی پیدا کرد (001/0) p< . در نتیجه پس از مداخله گروه مورد نسبت به گروه شاهد عملکرد بهتری در خصوص انجام رفتارهای مدیریت استرس داشت. آزمون من ویتنی نشان داد، میانگین نمره پیاده روی، تغذیه، فن‌های کنترل استرس پس از مداخله در گروه مورد افزایش معنی‌دار ی نسبت به گروه شاهد داشت (001/0) p< . لازم به ذکر است در عملکرد برنامه ریزی تفاوت معنی‌دار ی مشاهده نشد.   بحث نتیجه گیری: آموزش راهکارهای کنترل استرس در بیماران ام اس با استفاده از مدل بزنف موثر بوده و در این بیماران ضروری به نظر می‌رسد.   کلید واژه‌ها: کنترل استرس، مولتیپل اسکلروزیس، مدل بزنف   این مقاله برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد است.     دو ماهنامه دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دوره دهم، شماره سوم، پی در پی 38، مرداد و شهریور 1391، ص 419-411     آدرس مکاتبه: د انشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران ، تلفن: 09126861040   Email: Goldoost_f@yahoo. com   [1] کارشناس ارشد آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران (نویسنده مسئول)   [2] استاد، دکتری مدیریت خدمات بهداشتی، معاونت دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی تهران   [3] استادیار، دکتری آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت   [4] کارشناس ارشد مدیریت خدمات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران   Planning and Evaluation of Stress ManagementEducational Program to Improve Behavior in Multiple Sclerosis Patients Based on Basnef Model     Goldoust F [1] , EbadifardAzar F [2] , Solhi M [3] , Ghorchiany F [4]     Received: 18 Feb, 2012 Accepted: 6 Jun, 2012     Abstract   Background & Aims : Multiple sclerosis (MS) is one of the most common diseases of the central nervous system. MS is the result of damage to myelin. There is the exact relationship between stress and the onset or progression of MS so stress management is important in MS patients.   Materials & Methods : This study intended toinvestigatethe effect of stress management educational program based on Basnef model to improve behavior in MS patients. This was a quasi-experimental study that was performed on 100 MS patients between the ages of 15-50 years from Sina and Shariati hospitals, Tehran. Participants in the study randomly divided into two groups: experimental and control groups.The instruments for data collecting were a questionnaire which was developed by the researcher and established based on the Basnef model. The both groupscompleted the questionnaires before and one month after intervention, while only the patients in the experimental group participated in 3 educational intervention sessions. Eventually, the data were analyzed by using independent-t, chi-square and mann-whitney statistical tests.   Result : Our findings indicated that both groups didn’t have any significant difference based on Basnef model variables (attitudes, subjective norm, enabling factors, and intention) before intervention. But the mean scores of Basnef model variables were significantly increased in the experimental group compared to the controls after intervention. Also behavioral methods of stress managementimproved significantly among the experimental group, compared to control group.   Conclusion: Since stress management is highly recommended for MS patients, applying the Basnef model is very effective for developing an educational program for MS patients in order to control their stress.   Key words: Multiple sclerosis, stress management, Basnef model     Address: Faculty of Health, Tehran university of Medical science, Tel: (+98) 9126861040   Email: Goldoost_f@yahoo.com   [1] MS in Health Education, Faculty of Health, Tehran University of Medical Sciences (Corresponding Author)  [2] Professor , Ph.D. inHealth careManagement , Department ofTehranUniversityof Medical Sciences   [3] Assistant Professor , Ph.D. inof Health Education , Faculty ofof Health   [4] MS inHealth careManagement , TehranUniversity ofMedicalSciences 0 0 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-208&slc_lang=en&sid=1 F. Goldoust فریده گل دوست 10031947532846003276 10031947532846003276 Yes F. EbadifardAzar فربد عبادی فردآذر 10031947532846003277 10031947532846003277 No M. Solhi مهناز صلحی 10031947532846003278 10031947532846003278 No F. Ghorchiany فاطمه قورچیانی 10031947532846003279 10031947532846003279 No