en انواع تورش‌ها در مطالعات کارآزمایی بالینی: یک مطالعه مروری متفرقه Miscellaneous مروری Review article پیش‌زمینه و هدف: مطالعات کارآزمایی بالینی تصادفی شده برخلاف مطالعات مشاهده‌ای، پتانسیل کمتری برای تورش و مخدوش شدن دارند، لذا به‌عنوان یک استاندارد طلایی جهت مقایسه تأثیرات انواع مداخلات در بهداشت و درمان محسوب می‌شوند. هدف از این مطالعه بر مفهوم تورش در مطالعات کارآزمایی بالینی تصادفی شده، علل وقوع تورش، انواع تورش‌هایی که در مطالعات کارآزمایی بالینی احتمال وقوع دارند و درنهایت ارائه راهکارهای مؤثر به‌منظور مدیریت و کاهش اثر انواع تورش‌ها است. مواد و روش کار: مطالعه حاضر یک مرور روایتی است که با استفاده از منابع موجود و تحلیل مطالب انجام شد. جستجوی مقالات و کتب مرتبط با موضوع در بانک‌های اطلاعاتی بین‌المللی شامل Medline، SOUPUS، Google books،Scholar Google،Web of Science و بانک‌های داخلی شامل Magiran و SID بدون محدودیت زمانی و به دو زبان فارسی و انگلیسی انجام شد. در پایان تعداد 36 مقاله و 10 جلد کتاب مرتبط با موضوع یافت شد که نتایج در سطوح مراحل مختلف یک کارآزمایی بالینی مطرح شد. یافته‌ها: انواع تورش‌ها در مراحل مختلف یک پژوهش کارآزمایی بالینی اعم از مرحله برنامه‌ریزی، اجرا، اندازه‌گیری پیامدها، تجزیه‌وتحلیل و تفسیر داده‌ها، گزارش نتایج، انتشار و مرحله جذب مخاطب به‌تفصیل در این مقاله مروری موردبحث قرار گرفت. بحث و نتیجه‌گیری: انواع گوناگونی از تورش‌ها در پژوهش‌های علمی وجود دارد که تأثیر آن‌ها بر نتایج مطالعه متفاوت می‌باشد. تورش‌ها ممکن است در مراحل برنامه‌ریزی مطالعه تا مراحل پس از انتشار رخ دهند و می‌توانند به نتایج حاصله از یک پژوهش آسیب جدی وارد کنند و منجر به نتیجه‌گیری نادرست شوند و اعتبار داخلی یک مطالعه را خدشه‌دار کنند، بنابراین تفسیر یافته‌های این‌گونه مطالعات باید با احتیاط صورت پذیرد.   Background & Aim: Randomized clinical trials, unlike observational studies, have less potential for bias therefore, they are considered as a golden standard to compare the effects of different types of interventions in the health siences. The purpose of this study was to investigate the concept of bias in randomized clinical trials, the causes and types of bias and ultimately provide effective strategies for managing and reducing the effects of various bias. Materials & Methods: This study is a narrative review using existing resources. Search for articles and related books were done in international databases including Medline, SOUPUS, Google Books, Google Scholar, Web of Science, and national databases including Magiran and SID without any time limitation, in both Farsi and English languages. At the end, 36 article and 10 books related to the topic were found that results were presented at different levels of a clinical practice. Results: In this review article we discussed different types of bias in the various phases of a clinical trial, including planning, implementation, outcome measurement, data analysis and interpretation, reporting of results, publication and uptake phases. Conclusion: There are various types of bias in the scientific research, which had different impact on the study results. Bias may occur in the planning to post- publication of a study phases. They can damage to the study results seriously and leading to inaccurate conclusions and undermining the internal validity of the study therefore, the results of these studies should be interpreted with caution.   کارآزمایی بالینی, تورش Clinical trials, Bias 273 285 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2184-2&slc_lang=en&sid=1 Mina Mohammady مینا محمدی mina.mohammady@khuisf.ac.ir 1281069493 100319475328460022953 Yes Community Health Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran (Corresponding Author) مربی، مرکز تحقیقات سلامت جامعه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول) farimah Shirani فریماه شیرانی shirani.farimah@gmail.com 100319475328460022954 100319475328460022954 No PhD, Nursing Student Research Center, Faculty of Nursing and Midwifery, Isfahan Medical Sciences University, Isfahan, Iran دکترای پرستاری، مرکز تحقیقات دانشجویی دانشکده پرستاری و مامایی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران masoumeh Sadeghi معصومه صادقی sadeghi.masoumeh@gmail.com 100319475328460022955 100319475328460022955 No Department of Epidemiology, School of Public Health, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران