en تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر الگوی بین نظریه‌ای بر فرایندهای شناختی و رفتاری ترک سیگار مدیریت پرستاری Nursing management مروری Review article   تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر الگوی بین نظریه‌ای بر فرایندهای شناختی و رفتاری ترک سیگار     داود حکمت‌پو [1] ، محمدعلی عروجی [2] ، محسن شمسی [3] *     تاریخ دریافت 12/04/1392 تاریخ پذیرش 23/06/1392   چکیده   پیش زمینه و هدف: مصرف دخانیات به عنوان یکی از عوامل اصلی افزایش دهنده بار بیماری‌ها در جهان محسوب می‌شود. ترک سیگار می‌تواند باعث پیشگیری از این مرگ و میرها شود. ولی میزان موفقیت در ترک سیگار زیاد نیست. الگوی بین نظریه‌ای، یکی از الگوهایی است که در آموزش سلامت با موفقیت جهت ترک سیگار بکار گرفته شده است . هدف این مطالعه تعیین تأثیر برنامه آموزشی بر مبنای الگوی بین نظریه‌ای بر فرایندهای شناختی و رفتاری ماندگاری ترک سیگار می‌باشد.   مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع کارآزمایی بالینی و بر روی 110 نفر سیگاری که به طور تصادفی به دو گروه درمان و مقایسه تقسیم‌بندی شدند صورت پذیرفته است. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مشخصات دموگرافیک، پرسشنامه استاندارد بر اساس سازه‌های الگوی بین نظریه‌ای شامل فرایندهای شناختی و رفتاری بود. برای گروه درمان 5 جلسه مداخله انجام و پس از 3و 6 ماه میزان ترک سیگاری سنجیده شد. داده‌ها از طریق آزمون آنالیز واریانس با تکرار مشاهدات، تی مستقل و آنالیز کوواریانس تجزیه تحلیل شد.   یافته‌ها : میانگین سنی افراد گروه درمان و مقایسه به ترتیب برابر 14/9 ±12/38 و 12/9 ±16/39 سال بود که اختلاف معنی‌داری نداشتند (322/0= p ). در پیگیری 6 ماهه میانگین نمره فرایندهای شناختی در گروه ترک کرده و ترک نکرده به ترتیب 33/0±45/3 و 55/0±14/3 بود که با یکدیگر اختلاف معنی‌داری داشتند (014/0= p ). همچنین میانگین نمره فرایندهای رفتاری در هر دو گروه به ترتیب برابر 18/0±48/4 و 74/0±73/2 بود که اختلاف معنی‌داری مشاهده شد (024/0= p ).   بحث و نتیجه گیری: میزان ماندگاری ترک سیگار در گروه درمان بیشتر از گروه مقایسه بود. پیشنهاد می‌گردد سازمان‌های‌ مربوطه‌ نسبت‌ به‌ آموزش‌ جامعه‌ و پایش و پیگیری فعال افرادی که‌ تمایل‌ به‌ ترک‌ سیگار دارند اقدام‌ لازم‌ به عمل آورند.   کلید واژه‌ها: ترک سیگار، فرایند شناختی، فرایند رفتاری، الگوی بین نظریه‌ای     مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، دوره یازدهم، شماره هشتم ، پی در پی 49، آبان 1392، ص 605-595   آدرس مکاتبه: اراک، سردشت، دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشکده بهداشت، معاونت آموزشی و پژوهشی دانشکده بهداشت ، تلفاکس: 3656445-0861   Email: dr.shamsi@arakmu.ac.ir   [1] استادیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اراک، ایران   [2] دانشجوی دکترای آموزش بهداشت، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اراک، ایران   [3] استادیار، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اراک، ایران(نویسنده مسئول)   Effect of educational program bases on transtheoretical model constructs on cognitive and beharioral processes for smoking cessation     Hekmatpoue D [1] , Ouroji MA [2] , Shamsi M [3] *     Received: 3 Jul , 2013 Accepted: 14 Sep , 2013   Abstract   Background & Aims: Smoking as the leading cause of diseases in the world is increasing . Smoking cessetation can prevent the death, but the rate of quitting smoking is low. Transtheoritical model (TTM) is one of the models in health education that was applied successfully in quitting. The aim of this study was to investigate the duration of cessaation based on transtheoritical model on cognitive and behavioral processes.   Materials & Methods: In a randomized clinical trial study, 110 smokers were divided into two groups of treatment and control. Data collection was done by using demoghraphic variables as well as a questionnaire based on TTM construction standard measures including cognitive and behavioral processes. Treatment group received 5 sessions of intervention, and smoking cessation rates were measured after 3 and 6 months. Data analyzed using repeated mesure analysis of variance, analysis of covariance and independent sample of t-test.   Results: The mean age of the treatment and control groups was 38.1 ± 9.14 and 39.16 ± 9.12 respectively, which was not statistically significant (p=0.322). In a 6 month followup after intervention, the mean cognitition score on the quitted, and nonquitted subjects was 3.045 ± 0.33, and 3.14 ± 0.55 respectively, which was statistically significant (p=0.014). Moreover, the mean behavior processes was 4.48 ± 0.18 and 2.73 ± .74 respectively, which was significant as well (p=0.024).   Conclusion: Based on the findings of this study, continuous abstinence rate was significantly high among treatment group subjects comparing to the control group. Relevant organizations are suggested to be active on education, monitoring and follow-up of those who want to quit smoking.   Key words: Smoking Cessetion, Cognitive Processes, Behavioral Processes, Transtheoritical Model     Address: Arak, Arak University of Medical Sciences, School of Public Health, Departman of Health Education, Tel: (+98) 8613656445   Email : dr.shamsi@arakmu.ac.ir   [1] Assistant Professor, Department of Nursing, Nursing and Midwifery, Arak University of medical sciences , Arak, Iran  [2] Ph.D Student of health education, Department of public health , School of health ,Arak University of Medical sciences , Arak, Iran  [3] Assistant Professor of health education, Department of public health , School of health ,Arak University of Medical sciences , Arak, Iran (Corresponding Author) 0 0 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-697-15&slc_lang=en&sid=1 D. Hekmatpoue داود حکمت‌پو 10031947532846005593 10031947532846005593 Yes M. A. Ouroji محمدعلی عروجی 10031947532846005594 10031947532846005594 No M. Shamsi محسن شمسی 10031947532846005595 10031947532846005595 No