en اثربخشی مداخلات آموزشی مبتنی بر مدل مراقبت مشارکتی بر سطح شاخص‌های آزمایشگاهی در بیماران نارسایی مزمن کلیه تحت درمان با همودیالیز پرستاری Nursing پژوهشي Research پیش‌زمینه و هدف: ارزیابی میزان پیروی از رژیم غذایی و دارویی در بیماران نارسایی مزمن پیشرفته تحت درمان با همودیالیزی یک ضرورت جدی است، به‌طوری‌که عینی‌ترین روش‌ برای اندازه‌گیری میزان پیروی از رژیم‌درمانی، غذایی و داروی در این بیماران ارزیابی شاخص‌های آزمایشگاهی است. هدف از این مطالعه اثربخشی آموزش مبتنی بر مدل مراقبت مشارکتی بر سطح شاخص‌های آزمایشگاهی در بیماران مزمن پیشرفته کلیه تحت درمان با همودیالیز بوده است. مواد و روش کار: در یک مطالعه کارآزمایی بالینی با حجم نمونه 66 بیمار نارسایی مزمن کلیه تحت درمان با همودیالیز که ابتدا بر اساس معیارهای ورود به مطالعه به‌صورت شماری انتخاب و سپس به روش random allocation rule در دو گروه 33 نفره مداخله و کنترل قرار گرفتند‌. در گروه مداخله محتوای آموزشی در هشت جلسه بر اساس چهار مرحله مدل مراقبت مشارکتی (انگیزش، آماده‌سازی، درگیر سازی و ارزشیابی) اجرا شد و به مدت سه ماه مداخلات اعمال‌شده پیگیری گردید. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، چک‌لیست شاخص‌های آزمایشگاهی بود که در بدو مطالعه و سه ماه بعد از مداخله در هر دو گروه تکمیل گردید‌. داده توسط نرم‌افزار spss ورژن 17 و آزمون‌های توصیفی و تحلیلی آماری چون آزمون‌های تی زوجی، تی مستقل، کای اسکوئر و آزمون دقیق فیشر و آنالیز واریانس یک‌طرفه مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: میانگین و انحراف معیار شاخص آزمایشگاهی کلسیم بعد از مداخله به ترتیب در گروه مداخله 765/0±01/9 و در گروه کنترل 893/0±16/8 میلی‌گرم در دسی لیتر بوده، تی مستقل با 001/0 P= تفاوت معنی‌دار بوده و همچنین سطح فسفر بعد از مداخله در گروه مداخله 52/0±31/4 و در گروه کنترل 37/3±83/5 میلی‌گرم در دسی لیتر بوده که تی مستقل با 015/0P= بین دو گروه تفاوت معنی‌دار بوده گرچه در ارتباط با میانگین شاخص پتاسیم و BUN، بین دو گروه تفاوت معنی‌دار آماری وجود نداشته است. بحث و نتیجه‌گیری: ارتقا سطح شاخص‌های آزمایشگاهی در بیماران تحت درمان با همدیالیز بعد از مداخلات آموزشی مبتنی بر مدل مشارکتی بیانگر بهبود تبعیت از درمان در این بیماران بوده که باید در فرایند مراقبت‌های آموزشی و حمایتی در این بیماران موردتوجه قرار گیرد. Background & Aims: Evaluation of dietary and medication adherence in the patients undergoing dialysis is a necessity, and laboratory index is the most objective method for measuring adherence to treatment in these patients. The aim of this study was to evaluate the effectiveness of educational interventionsbased on collaborative care model on the level of laboratory indicators in patients undergoing hemodialysis. Material & Methods: In this clinical trial study, 66 patients with chronic renal failure undergoing hemodialysis were selected initially based on the inclusion criteria and easy sampling and then they were assigned into intervention and control groups base on random allocation rule. The intervention group received educational content in eight sessions based on four stages of participatory care model (motivation, preparation, engagement, and evaluation) then the interventions were implemented in intervention group. The data collection tools were a demographic questionnaire and also a checklist of laboratory index which were completed at baseline and three months after intervention in both groups. The data were analyzed by SPSS software using independent t-test, chi-square, and Fisher's exact test. Results: Mean and standard deviation of calcium index after intervention were 9±1/765 and 8/16 ±/893 in intervention and control groups, respectively. The results of the independent t-test showed a significant difference between two groups (p = 0.001). Phosporous index after intervention in intervention and control group were 4/31±/52 and 5/83±3/37, respectively, therefore independent t-test was significant between two groups (p = 0.015). There was no statistically significant difference between the two groups with regard to mean of potassium and BUN index. Conclusion: The level of laboratory index in the patients undergoing hemodialysis after intervention based on the participatory model has shown improvement in adherence to treatment in these patients, which should be considered in the process of educational and supportive care in these patients. مدل مراقبت مشارکتی, تبعیت از درمان, شاخص‌های آزمایشگاهی, نارسایی مزمن کلیه, همودیالیز Collaborative Care Model, Hemodialysis, adherence to treatment, laboratory index 771 779 http://unmf.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-91-5&slc_lang=en&sid=1 Ali Hassanpour علی حسن پور 100319475328460035101 100319475328460035101 No Associate Professor, School of Nursing and Midwifery, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشیار، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Khodakaram Rahimi خداکرم رحیمی 100319475328460035102 100319475328460035102 No Master of Nursing Student, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشجوی کارشناس ارشد پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Housein Seif حسین صیفی 100319475328460035103 100319475328460035103 No Assistant Professor, Lordegan Valiasr Hospital, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran استادیار، بیمارستان ولیعصر لردگان، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Shahriyar Salehi Tali شهریار صالحی تالی 100319475328460035104 100319475328460035104 Yes Assistant Professor, School of Nursing and Midwifery, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran (Corresponding Author) استادیار، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران (نویسنده مسئول)